تورج ئهسپهری: کاوه گیان؛ تراژدی ئیمه دومایی نهیرید، ئهگهر تهماشای تاریخ بکهیم ههڕشه، کوشت و کوشتار، گردن و شکهنجه ماره بهرانهی ئیمه بیه نازانم تا کهی بایهد...
تو چراخێ گردیده دهس ئهڕا پهیا کردن ڕێگ وهرهو ئازادی، تو چراخێ ههڵواسیته قهێ سیهیی شهو ئهڕا زنهیی، تو مارهی قهڵهم بڕید ئهڕا بهشهریهت و له "فیض ئاوا" وتاق حجڵه ئهڕای بهساید و مزگانی سویر خوهشیگ ههناردی ئهڕا مناڵه پا پهتیهگان ئاوایهیل کرماشان.
تو بیده سهرپایکهر بهشهریهت و قهسهی حهق دابهش کردید. تو قوڕگ بڕیاگ قهناری و لهتێگ زوان بڕیاگ و لاشهی قهڵهم له وهردهم دابهشکهریل حقوق بهشهریهت داناید و پرسید ئهرا؟ وهلێ شهم شهمهکوورهیل چراخ شکانن و وتاق وهوی شیوانن.
کاوه گیان؛ خاس ها فکرت که له زهمان ئهو دوونهکه کوڕهکان کاوه یهک یهک بینه قوروانی مارهگان "زوهاک"، ههر ئهیانه بین وه سوار ئهسپه شیتهگه هێرش کردنه سهر ئاگردانهگهی زهرتشت. "زوهاک" سهر ههڵ داێهس و لاشهی پڕه له مار و تا زندهس بایهد یهک یهک کوڕهیل کوردهواری بونه قوروانی مارهگانی.
کاوه گیان؛ وهختێ تو گوش دایده بێ دهنگی ئاوهگهێ سیروان وه دڵ دایده دهنگ "حهقان حهقان" له داڵههۆ، ههر ئهو وهخته بی که مارگهی شان چهپ زوهاک "ئیحسان" خوارد و مارهگهی شان راسی "فسیح" ، ههر ئهو وهخته بی،که تو نهتوانستی بێ دهنگ بید. وه ئهسپایی دهس بردید ئهڕا پهڕ شاڵهگهت و قهڵهمهگهت له کالان دهر هاوردی و بێ دهنگ چیده ناو مهدبهقهکه و وه کاردهگهی دهس دایگت توک قهڵهمهگه دا دای، قهڵهم تیژ بی تیژتر له شمشێرهگهێ عهرهبستان. توک قهلهمهگهت نیشته بان چهو ڕاس کاغهزهگه و نویساد: "دهرد من و توی و فهره کهس جوور ئیمه وهگهرد ژان زایمان دایگهیلمان دهس وه پێ کرد، که وه تاوان له دایگ بینمان له گهورهترین شار کوردسان، ئیمه له بنچینهی خوهمان بی بهش کردنه"
وهختێ که ئهڕا "ئیحسان" نامه نویساید قهڵهمهگهی دهست پیشبینی ئی ڕووژه کردویی: "ئاری من و تو و میهدی، که ماوهی سالێگه وه تومهت نادیار دهسگیر کریاگه وه فهره کهس جوور ئیمه له شار کرماشان که زوان داڵگی خوهیان نه له مناڵیوه، بهڵکه له سهر ههڵدان نهو جوانی له بازار ئاشفته یاد گردیم و کهفتیمنه شون بنچینهیی که له لێ بێ بهش کریایمه. ڕێگ ههڵوژاردیم که تاوان قورسی ئهڕا تو ئیدام و ئهڕا میهدی زندان و منیش چهوهرێ بهش خوهمم له ئی تاوانه"
کاوه گیان؛ ههر ئهو جووره که له پاڵ ئاوهگهێ سیروان دهڵت پر له عشق بی، ئهلانیش له ئهو ژێرزهوی نمناکه و له ناو دڵ تاریکی قهڵهم بیه وهر یهقهی پنجهگانت و گوش بیه زڕهی تهموره و دهروهچ سهرت وازکه وهرو تلیقهی سوو ئازادی.
بهلێ کاوه گیان؛ ههر چهن زانم چوار دهورت وه پهرچینیگ له چهقو بهسانه، دخیلت بیمه نهترسی له تاریکی و زڕهی کهڵبچه و دهنگ قهمچی، چراخیگ روشن که وه ئاگردانهگهێ زهرتشت و ههڵێواسه قهی سیهیی شهو وه فهرزاد ئاسایی هاوبازی وهختهیل مناڵیت بکه کهڵ باخچهی عشقت و ئهراێ بنویس:"نازارهگهم هاوبازیهگهی تو ئی رووژهیله، دهڵی ها فکر ههلفهرین"
